Ga naar inhoud
Plenthera

Vegan eten: 5 voedingsstoffen om op te letten

Een goed samengesteld plantaardig dieet kan rijk zijn aan vezels, antioxidanten en gezonde vetten — en in veel opzichten gunstiger dan een gemiddeld westers dieet. Maar er zijn een aantal voedingsstoffen die in dierlijke producten in concentratie voorkomen en in plantaardige voeding minder ruim aanwezig zijn. Voor wie volledig plantaardig eet (of voor het grootste deel) zijn dit de stoffen om in de gaten te houden — vooral als vermoeidheid een terugkerend thema is. In dit artikel: vijf voedingsstoffen die voor veganisten extra aandacht verdienen, hoe je tekorten herkent, en hoe je ze gericht aanvult.
Vegan eten: 5 voedingsstoffen om op te letten

Plantaardig eten: begin bij B12 en ijzer

De meeste veganisten eten gevarieerd en voelen zich prima, zeker met een goede planning. Een paar voedingsstoffen vragen bij een plantaardig eetpatroon wel om bewuste aandacht: B12, ijzer, de overige B-vitamines, vitamine D en jodium. Blijf je langere tijd moe, laat dan via je huisarts uitzoeken wat de oorzaak is.

Hieronder lopen we ze één voor één langs.

1. Vitamine B12 — de belangrijkste voor elke veganist

Vitamine B12 komt van nature vrijwel alleen voor in dierlijke producten. Het Voedingscentrum adviseert veganisten daarom B12 via verrijkte producten of een supplement. Vitamine B12 draagt bij tot een normaal energieleverend metabolisme en tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid.

2. IJzer — extra aandacht voor vrouwen die menstrueren

IJzer uit plantaardige voeding (non-heemijzer) wordt minder goed opgenomen dan ijzer uit vlees (heemijzer). Dat betekent niet dat veganisten per definitie te weinig ijzer binnenkrijgen, wel dat een bewuste keuze van ijzerbronnen helpt. IJzer draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid en tot de normale vorming van rode bloedcellen en hemoglobine. Voor vrouwen die menstrueren, vrouwen met een zwangerschapswens en intensieve sporters is extra aandacht voor ijzer zinvol.

Tips voor ijzer uit plantaardige voeding

  • Combineer met vitamine C — vitamine C verhoogt de opname van ijzer. Denk aan citrus, paprika of een glas sinaasappelsap bij de maaltijd.
  • Drink thee en koffie liever niet bij de maaltijd — de looistoffen erin binden ijzer; neem ze 1-2 uur voor of na het eten.
  • Week of fermenteer peulvruchten en granen — dat vermindert het gehalte aan fytaten, die ijzer binden.

Denk je dat je te weinig ijzer binnenkrijgt? Laat je ijzerstatus dan via je huisarts controleren voordat je een ijzersupplement gebruikt.

Overige B-vitamines en vitamine D

3. De overige B-vitamines

Naast B12 dragen ook andere B-vitamines bij tot een normaal energieleverend metabolisme, zoals B1, B2, B3, B5 en B6. Riboflavine (B2), niacine (B3), pantotheenzuur (B5), vitamine B6 en foliumzuur dragen bovendien bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid. In plantaardige voeding zitten ze vooral in volkorenproducten, peulvruchten, zaden en groente.

Een vegan B-complex combineert alle B-vitamines in één capsule; sommige producten gebruiken vormen als methylcobalamine (B12) en methylfolaat (foliumzuur).

Bron: EU Register on nutrition and health claims (Verordening (EU) 432/2012 — officieel toegestane gezondheidsclaims).

4. Vitamine D — voor iedereen, voor veganisten met extra aandacht

Vitamine D zit in voeding vooral in vette vis, eieren en verrijkte producten. De Gezondheidsraad adviseert verschillende groepen een vitamine D-supplement. Vitamine D draagt bij tot de normale werking van het immuunsysteem en tot de instandhouding van normale botten en een normale spierfunctie. Kies als veganist voor plantaardige vitamine D3 uit korstmos; standaard D3 wordt vaak gewonnen uit lanoline (wolvet). Een vegan D3 + K2-combinatie zoals Arthur Andrew KD Ultra (full-spectrum K2 + vegan D3 uit korstmos) bevat 100 microgram vitamine D per capsule, gelijk aan de veilige bovengrens van EFSA; combineer het daarom niet met andere vitamine D-supplementen.

Veelgestelde vragen over vermoeidheid bij een vegan dieet

Jodium, magnesium, zink en omega-3

De vaak vergeten nutriënten

5. Jodium

Jodium draagt bij tot de normale aanmaak van schildklierhormonen en een normale werking van de schildklier, en tot een normaal energieleverend metabolisme. In Nederland krijgen we jodium vooral binnen via brood met bakkerszout (gejodeerd zout), vis en zuivel. Eet je geen vis en zuivel en weinig brood, dan verdient jodium aandacht. Plantaardige bronnen zijn zeewier (kelp, nori) en gejodeerd zout. Let op: het jodiumgehalte van zeewier verschilt sterk, en te veel jodium is ook niet goed. Een jodiumsupplement op basis van zeewier, zoals KiKi Health Organic Sea Kelp of Organic Irish Sea Moss, kan een aanvulling zijn; volg de aanbevolen dagdosis op het etiket. Twijfel je of je genoeg jodium binnenkrijgt, overleg dan met je huisarts.

En magnesium, zink en omega-3?

  • Magnesium — zit volop in plantaardige voeding (noten, zaden, peulvruchten). Magnesium draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid.
  • Zink — zit in noten, zaden en peulvruchten, maar fytaten kunnen de opname verminderen; weken of fermenteren helpt. Zink draagt bij tot de normale werking van het immuunsysteem.
  • Omega-3 (EPA/DHA) — plantaardige voeding levert vooral ALA (lijnzaad, walnoten, chiazaad), dat het lichaam maar beperkt omzet in EPA en DHA. Een algen-omega-3-supplement, bijvoorbeeld Plantforce Vegan Omega-3 Algenolie (eigen merk) of Nordic Naturals Algae Omega, levert EPA en DHA rechtstreeks.

Plantaardig eten en je energiek voelen gaan prima samen, als je een paar voedingsstoffen bewust meeneemt in je planning. B12 is voor vrijwel elke veganist een vast onderdeel; ijzer, de overige B-vitamines, vitamine D en jodium verdienen extra aandacht. Blijf je moe, neem dat dan serieus: laat je status meten en bespreek met je huisarts wat er speelt.

Disclaimer: Dit artikel is informatief van aard en vervangt geen medisch advies. Een voedingssupplement is geen vervanging van een gevarieerd, evenwichtig voedingspatroon en een gezonde levensstijl. Bij twijfel of medicijngebruik: raadpleeg een arts of apotheker. Overschrijd de aanbevolen dagelijkse dosis niet. Buiten het bereik van jonge kinderen bewaren.