Welke koper past bij jou?

Wat is koper?

Koper (Cu) is een essentieel sporenelement. Het is onderdeel van enzymen die nodig zijn voor onder meer het ijzertransport (ceruloplasmine), de energieproductie in de cel (cytochroom-c-oxidase), de bescherming tegen oxidatieve stress (superoxidedismutase) en de vorming van bindweefsel en pigment. Een volwassen lichaam bevat ongeveer 100 mg koper.

Koper zit in volkoren granen, peulvruchten, noten, zaden, cacao, schaaldieren en orgaanvlees zoals lever. Het lichaam regelt de koperbalans zelf via opname en uitscheiding met de gal. Bij een gevarieerd voedingspatroon is een tekort zeldzaam.

De EFSA noemt voor volwassen mannen een adequate inname van 1,6 mg per dag en voor vrouwen 1,3 mg. Op etiketten wordt gerekend met 1 mg (RI). De veilige bovengrens voor de totale inname uit voeding en supplementen is 5 mg per dag.

Koper en EFSA — wat is wetenschappelijk erkend?

Voor koper zijn in Verordening (EU) 432/2012 de volgende gezondheidsclaims toegelaten:

• Koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel.
• Koper draagt bij tot een normaal energieleverend metabolisme.
• Koper draagt bij tot de normale werking van het zenuwstelsel.
• Koper draagt bij tot een normale haarpigmentatie.
• Koper draagt bij tot een normaal ijzertransport in het lichaam.
• Koper draagt bij tot een normale huidpigmentatie.
• Koper draagt bij tot de normale werking van het immuunsysteem.
• Koper draagt bij tot de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress.

De claims gelden bij een dagelijkse inname die minstens 15 % van de referentie-inname levert: 0,15 mg koper per dagdosering. Ionic Copper, de runderlevercapsules van Big Food en de Elke Dag-multivitamines halen die drempel.

Zink en koper — hoe zit het?

Zink en koper gebruiken in de darm deels dezelfde opnameroute. Langdurig veel zink remt daardoor de koperopname. Een kopertekort door zink is vooral beschreven bij hoge zinkinname gedurende lange tijd, ruim boven de veilige bovengrens van 25 mg zink per dag. Bij gangbare zinkdoseringen, zoals in de meeste zinksupplementen en multivitamines, is extra koper niet nodig.

Omgekeerd kan veel koper de zinkstatus drukken. Kies daarom niet zelf voor hoge doses van een van beide, maar overleg bij langdurig gebruik met je arts of therapeut. Meer over zink lees je bij zink.

Koper bij Plenthera en andere vormen op de markt

Ionic Copper (Trace Minerals) — bij Plenthera

Vloeibaar koper als kopersulfaat, aangevuld met ConcenTrace®-spoormineralen uit het Great Salt Lake. Per dagdosering van ¼ theelepel (ca. 25 druppels, opgelost in water of sap) 3 mg koper en 15 mg magnesium; een flesje van 59 ml bevat ongeveer 48 doseringen. 3 mg ligt onder de bovengrens van 5 mg, maar ruim boven de referentie-inname: dit product is bedoeld voor tijdelijke, gerichte aanvulling in overleg met een arts of therapeut, niet voor langdurig dagelijks gebruik.

Runderlever Capsules (Big Food) — bij Plenthera

Biologische, gevriesdroogde runderlever van grasgevoerde runderen. Zes capsules (3 g lever) leveren 0,9 mg koper, 150 µg vitamine A, 38 µg folaat en 11,9 µg vitamine B12 — een voedingsmiddel als bron, niet als losse koperdosering.

Real Roots orgaancapsules — bij Plenthera

Runder Schildklier & Lever en Runder Bijnier & Lever bevatten gevriesdroogd orgaanvlees. Lever bevat van nature koper; het gehalte staat niet op het etiket.

Koper in multivitamines — bij Plenthera

Elke Dag en Elke Dag Platinum van Vitals bevatten 0,25 mg koper als bisglycinaat (TRAACS®), samen met zink en ijzer. Bekijk de multivitamines.

Andere vormen op de markt

Losse tabletten met koperbisglycinaat of kopergluconaat (meestal 1–2 mg) en combinaties van zink met koper. Voeren wij momenteel niet als los product.

Hoe gebruik je koper?

1. Kijk eerst of je koper echt nodig hebt: bij een gevarieerd voedingspatroon is dat zelden zo.
2. Volg de dosering op het etiket en tel koper uit multivitamines en levercapsules bij elkaar op.
3. Blijf met je totale inname onder de bovengrens van 5 mg per dag.
4. Neem koper bij of net na een maaltijd en neem hoge doses zink of ijzer op een ander moment.
5. Bij de ziekte van Wilson, een leveraandoening, zwangerschap, borstvoeding of medicijngebruik: eerst overleggen met je arts.

Mythes en misverstanden over koper

Mythe 1: "Iedereen heeft een kopersupplement nodig."

Onjuist. De meeste mensen halen genoeg koper uit hun voeding. Een los supplement is alleen in specifieke situaties zinvol.

Mythe 2: "Meer koper is altijd beter."

Onjuist. Boven de bovengrens van 5 mg per dag kan koper de lever belasten. Houd je aan de dosering op het etiket.

Mythe 3: "Een koperen armband levert ook koper."

Daar is geen wetenschappelijke onderbouwing voor. Koper dat je lichaam gebruikt, komt uit voeding en supplementen.

Koper combineren met andere supplementen

• Zink: let bij langdurig hoge doses op de balans tussen zink en koper.
• IJzer: koper draagt bij tot een normaal ijzertransport in het lichaam.
• Vitamine C: vitamine C draagt bij tot de normale collageenvorming voor de normale werking van de huid; koper draagt bij tot de instandhouding van normaal bindweefsel.
• Multivitamines: tel het koper daaruit mee bij je totale inname.
• Mineralen: het hele mineralenaanbod op een rij.

Veelgestelde vragen

Hoeveel koper heb ik per dag nodig?

De EFSA noemt voor volwassen mannen een adequate inname van 1,6 mg per dag en voor vrouwen 1,3 mg. Op etiketten wordt gerekend met 1 mg (RI). De veilige bovengrens voor de totale inname is 5 mg per dag.

Krijg ik genoeg koper uit mijn voeding?

Meestal wel. Koper zit in volkoren granen, peulvruchten, noten, zaden, cacao, schaaldieren en orgaanvlees zoals lever. Een tekort komt bij een gevarieerd voedingspatroon weinig voor.

Heb ik extra koper nodig als ik zink gebruik?

Bij gangbare zinkdoseringen niet. Zink en koper gebruiken deels dezelfde opnameroute; een tekort aan koper is vooral beschreven bij langdurig hoge zinkinname, ruim boven de bovengrens van 25 mg per dag. Gebruik je langere tijd veel zink, overleg dan met je arts of therapeut.

Is 3 mg koper per dag veilig?

3 mg ligt onder de bovengrens van 5 mg voor de totale inname, maar ruim boven de referentie-inname. Ionic Copper van Trace Minerals is daarom bedoeld voor tijdelijke, gerichte aanvulling in overleg met een arts of therapeut, niet voor langdurig dagelijks gebruik.

Wanneer neem ik koper in?

Bij of net na een maaltijd. Neem hoge doses zink of ijzer bij voorkeur op een ander moment.

Wie moet voorzichtig zijn met koper?

Mensen met de ziekte van Wilson of een leveraandoening mogen geen kopersupplementen gebruiken zonder overleg met hun arts. Overleg ook bij zwangerschap, borstvoeding of medicijngebruik.

Bronnen

• Verordening (EU) 432/2012 — toegelaten gezondheidsclaims voor koper.
• EFSA NDA Panel (2015). Scientific Opinion on Dietary Reference Values for copper. EFSA Journal 13(10):4253.
• EFSA Scientific Committee (2023). Re-evaluation of the existing health-based guidance values for copper. EFSA Journal 21(1):7728.
• Collins JF, Klevay LM (2011). Copper. Adv Nutr 2(6):520–522.
• Duncan A et al. (2015). Zinc-induced copper deficiency: a review. Ann Clin Biochem 52(Pt 2):213–221.