Welke jodium past bij jou?

Wat is jodium?

Jodium (I) is een essentieel sporenelement. De schildklier gebruikt het om de hormonen thyroxine (T4) en trijoodthyronine (T3) te maken, die onder meer de stofwisseling regelen. Het lichaam kan jodium niet zelf maken; het moet uit voeding of supplementen komen.

Jodium zit vooral in zeevis, zeewier, zuivel en eieren. In Nederland wordt sinds 1942 jodium aan bakkerszout toegevoegd. Sinds 2008 is dat geen wettelijke verplichting meer, maar een afspraak tussen overheid en bakkerssector; daardoor is brood nog steeds de belangrijkste jodiumbron.

De EFSA noemt voor volwassenen een adequate inname van 150 µg per dag, tijdens zwangerschap en borstvoeding 200 µg. Op etiketten wordt gerekend met 150 µg (RI). De veilige bovengrens voor de totale inname uit voeding en supplementen is 600 µg per dag.

Jodium en EFSA — wat is wetenschappelijk erkend?

Voor jodium zijn in Verordening (EU) 432/2012 onder meer de volgende gezondheidsclaims toegelaten:

• Jodium draagt bij tot een normale productie van schildklierhormonen en tot een normale werking van de schildklier.
• Jodium draagt bij tot een normaal energieleverend metabolisme.
• Jodium draagt bij tot een normale cognitieve functie.
• Jodium draagt bij tot de normale werking van het zenuwstelsel.
• Jodium draagt bij tot de instandhouding van een normale huid.

De claims gelden bij een dagelijkse inname die minstens 15 % van de referentie-inname levert: 22,5 µg jodium per dagdosering. De Elke Dag-multivitamines en de Organic Sea Kelp halen die drempel. Bij het Iers zeemos staat het jodiumgehalte niet op het etiket; daarom doen we voor dat product geen jodiumclaims.

Wie krijgt mogelijk te weinig jodium?

Volgens het RIVM krijgen de meeste volwassenen in Nederland voldoende jodium binnen. Een lagere inname is vooral te verwachten bij:

• Mensen die weinig of geen bakkersbrood eten, bijvoorbeeld bij een glutenvrij of koolhydraatarm voedingspatroon.
• Thuisbakkers die brood bakken met ongejodeerd zout.
• Veganisten die geen zuivel, eieren en vis eten en ook weinig bakkersbrood.
• Zwangere en borstvoedende vrouwen, omdat hun behoefte hoger is.

Twijfel je over je inname of heb je klachten, laat dan je arts meekijken voordat je zelf gaat suppleren.

Jodium bij Plenthera en andere vormen op de markt

Elke Dag-multivitamines (Vitals) — bij Plenthera

Elke Dag, Elke Dag 50+ en Elke Dag Platinum bevatten 75 µg jodium als kaliumjodide per dagdosering (50 % RI), samen met 55 µg selenium. Voor wie een kleine, exact gedoseerde aanvulling zoekt, is dit de meest voorspelbare route. Bekijk de multivitamines.

Organic Sea Kelp (KiKi Health) — bij Plenthera

Biologische kelp (Ascophyllum nodosum) uit Europese wateren, 500 mg per capsule, met 432 µg jodium per capsule (288 % RI). Dat ligt onder de veilige bovengrens van 600 µg, maar ruim boven wat de meeste mensen uit een supplement nodig hebben. Gebruik daarom maximaal 1 capsule per dag, niet naast andere jodiumbronnen, en alleen na overleg met je arts bij zwangerschap, borstvoeding of een schildklieraandoening. Niet geschikt voor kinderen onder 11 jaar.

Organic Irish Sea Moss (KiKi Health) — bij Plenthera

Biologisch Iers zeemos (Chondrus crispus), 500 mg per capsule, 1–2 capsules per dag. Zeemos bevat van nature jodium, maar het gehalte staat niet op het etiket. Het is daarom geen product om je jodiuminname mee te regelen; combineer het niet met andere jodiumsupplementen zonder advies van je arts.

Andere vormen op de markt

Losse kaliumjodide-tabletten of -druppels (meestal 100–150 µg) zijn exact gedoseerd. Lugol-oplossing bevat per druppel milligrammen jodium, veel meer dan de dagelijkse behoefte, en is daarom niet geschikt als dagelijkse aanvulling. Ook ongestandaardiseerde zeewierproducten kunnen sterk wisselende, soms zeer hoge hoeveelheden jodium bevatten. Voeren wij momenteel niet.

Hoe gebruik je jodium?

1. Kijk eerst naar je voeding: eet je dagelijks bakkersbrood, zuivel of vis, dan krijg je meestal genoeg jodium binnen.
2. Volg de dosering op het etiket en tel jodium uit multivitamines en zeewierproducten bij elkaar op.
3. Blijf met je totale inname onder de bovengrens van 600 µg per dag.
4. Bij een schildklieraandoening, schildkliermedicatie, zwangerschap of borstvoeding: gebruik jodiumsupplementen alleen in overleg met je arts of verloskundige.
5. Gebruik je levothyroxine, neem supplementen dan op een ander moment in, volgens het advies van je arts of apotheker.

Mythes en misverstanden over jodium

Mythe 1: "Hoe meer jodium, hoe beter voor de schildklier."

Onjuist. Zowel te weinig als te veel jodium kan de schildklier ontregelen. Meer dan je nodig hebt levert geen voordeel op.

Mythe 2: "Zeewier is altijd een veilige, natuurlijke jodiumbron."

Niet vanzelf. Het jodiumgehalte van zeewier verschilt sterk per soort en oogst. Kies een product waarvan het gehalte op het etiket staat en houd je aan de dosering.

Mythe 3: "Met gejodeerd zout krijgt iedereen genoeg jodium."

Voor de meeste mensen in Nederland klopt dat, maar wie weinig bakkersbrood eet, mist de belangrijkste bron. Dan is het zinvol om je inname na te gaan.

Jodium combineren met andere supplementen

• Multivitamines: de Elke Dag-lijn van Vitals bevat jodium en selenium. Selenium draagt bij tot een normale werking van de schildklier.
• IJzer: ijzer draagt bij tot een normaal energieleverend metabolisme, net als jodium.
• Algen: let bij combinaties met zeewierproducten op je totale jodiuminname.
• Mineralen: het hele mineralenaanbod op een rij.

Veelgestelde vragen

Hoeveel jodium heb ik per dag nodig?

De EFSA noemt voor volwassenen een adequate inname van 150 µg per dag, tijdens zwangerschap en borstvoeding 200 µg. Op etiketten wordt gerekend met 150 µg (RI). De veilige bovengrens voor de totale inname is 600 µg per dag.

Krijg ik genoeg jodium uit mijn voeding?

In Nederland komt het meeste jodium uit brood dat met gejodeerd bakkerszout is gebakken, en verder uit zuivel, eieren en zeevis. Wie weinig of geen bakkersbrood eet, bijvoorbeeld bij een glutenvrij voedingspatroon of bij thuisbakken met ongejodeerd zout, en ook geen zuivel en vis eet, krijgt minder jodium binnen.

Is kelp een goede jodiumbron?

Kelp bevat van nature veel jodium, maar het gehalte verschilt sterk per soort en oogst. Kies daarom een product waarvan het jodiumgehalte per capsule op het etiket staat. De KiKi Health Organic Sea Kelp levert 432 µg per capsule; dat is ruim boven de referentie-inname, dus neem niet meer dan 1 capsule per dag en combineer hem niet met andere jodiumbronnen.

Mag ik jodium gebruiken tijdens de zwangerschap?

Tijdens zwangerschap en borstvoeding is de behoefte hoger (200 µg per dag). Overleg over een supplement met je verloskundige of arts; hooggedoseerde zeewierproducten zijn dan niet geschikt.

Mag ik jodium gebruiken bij een schildklieraandoening?

Bij een schildklieraandoening of schildkliermedicatie: gebruik jodiumsupplementen alleen in overleg met je arts. Te veel jodium kan bestaande schildklierproblemen verergeren.

Waarom zit jodium vaak samen met selenium?

Beide zijn betrokken bij de schildklier: jodium draagt bij tot een normale productie van schildklierhormonen en tot een normale werking van de schildklier, en selenium draagt bij tot een normale werking van de schildklier. De Elke Dag-multivitamines van Vitals bevatten beide.

Bronnen

• Verordening (EU) 432/2012 — toegelaten gezondheidsclaims voor jodium en selenium.
• EFSA NDA Panel (2014). Scientific Opinion on Dietary Reference Values for iodine. EFSA Journal 12(5):3660.
• EFSA Scientific Committee on Food (2002/2006). Tolerable Upper Intake Level of iodine.
• RIVM — jodiuminname van de Nederlandse bevolking.
• Pearce EN et al. (2016). Consequences of iodine deficiency and excess in pregnant women: an overview of current knowns and unknowns. Am J Clin Nutr 104(Suppl 3):918S–923S.